Succesvol zzp’er: veertiger die weet wat-ie wil

Vooral onder zelfstandigen in de bouw, de grafische sector en de ICT zijn de vette jaren voorbij. Waar de inkomsten van mensen met een vaste baan gemiddeld iets stegen omdat CAO-afspraken al voor de crisis rond waren, daalde dat van zzp’ers – zelfstandigen zonder personeel – met 12 procent, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Zelfstandigen in de zorg, zoals de thuishulp, hebben werk zat, blijkt uit onderzoek van FNV Zelfstandigen. De rest van de branche heeft afscheid moeten nemen van de tijd dat de opdrachten voor het opscheppen lagen. Het aantal uren en de tarieven daalden vorig jaar. „Toch denken wij dat het wel weer aantrekt. Bedrijven wachten even met inhuren van bijvoorbeeld adviseurs. Maar op een gegeven moment moet het toch weer”, zegt Hannie Dijkhuizen van FNV Zelfstandigen.

De FNV richt zich op een deel van de zzp’ers, namelijk de professionals die zichzelf op freelancebasis verhuren. Boeren, ook vaak zelfstandige eenmansbedrijven, hebben hun eigen belangenbehartiging. En bijvoorbeeld de kappers en schoonheidsspecialistes, een andere omvangrijke groep, zitten bij een andere tak: FNV Mooi. De vakbond voor zelfstandigen heeft naar eigen schatting een potentieel van 300.000 leden, waarvan zich er nu 14.000 bij de FNV hebben aangesloten. „Daar zijn wij al erg trots op. Het is toch een beetje een aparte groep mensen die het liefst zelf de broek ophoudt en weinig moet hebben van collectiviteit.”

Jacqueline Zuidweg van Zuidweg & Partners, een schuldhulpverleningsbureau voor zelfstandigen, ziet dat het aantal zzp’ers in financiële nood dat de afgelopen vijf jaar bij haar aanklopte is verdubbeld. „Maar dat moet je relativeren. Het aantal startende zzp’ers is de afgelopen vijf jaar ook verdubbeld. En het is een economische wet dat de helft binnen vijf jaar stopt, of het nu crisis is of niet.” Neemt niet weg dat er soms hoge nood is onder de stoppers. „In Flevoland zitten veel zelfstandigen in de bouwsector, waar het nu echt zwaar is. Als diegene dan ook nog eens met een onverkoopbaar huis zit, lopen de schulden op.”

De verwachting van FNV Zelfstandigen is dat het aantal zzp’ers ondanks de crisis blijft stijgen. „Wat je ziet gebeuren is dat werkgevers mensen ontslaan en weer terughalen als zzp’er. Een ontwikkeling waar wij niet gelukkig mee zijn.” Volgens Dijkhuizen realiseren die mensen zich soms onvoldoende dat ze op die manier nergens voor zijn verzekerd, dat hun pensioen niet doorloopt. „Voor de werkgever is het goedkoper, die heeft al die sociale lasten niet meer.”

Een andere groep zelfstandigen bestaat uit mensen van wie het tijdelijk contract door de crisis niet verlengd is of die bij een reorganisatie weg moesten. Zij beginnen ’uit nood’ voor zichzelf.

Dijkhuizen: „Dan ben ik maar mooi even van de straat en hoef ik geen uitkering aan te vragen, denken ze dan. Ze moeten wel uitkijken en rekening houden met een terugval in inkomen. Voor je begint moet je een financiële buffer hebben. Bovendien lopen alle vaste lasten privé ook door, zoals huur of hypotheek.”

„Soms is het beter om in zo’n noodsituatie even een uitkering aan te vragen en de stap naar zelfstandig ondernemerschap rustig voor te bereiden.”

„De eerste vraag moet zijn: wat ga ik in de markt zetten”, zegt Dijkhuizen. „Succesvolle zelfstandig ondernemers zijn veertigers met werkervaring die weten wat ze willen.” En dat kunnen best heel goed mensen zijn die gedwongen bij hun baas moesten vertrekken.

Schuldhulpverlener Zuidweg ziet vooral dat zelfstandigen vaak weinig kaas hebben gegeten van financiën. „Neem altijd een coach, of vraag iemand uit je netwerk om je te helpen met de bedrijfsvoering. Voorkom problemen, laat ze niet uit de hand lopen.”

Al is er nu wat tegenslag, het zelfstandig ondernemerschap is niet meer weg te denken, denkt vakbondsvrouw Dijkhuizen. „Mensen hechten enorm aan flexibiliteit en vrijheid om hun creativiteit de ruimte te geven. Ze hebben iets gedaan bij een baas en denken dan: dat kan ik ook alleen. Die behoefte aan vrijheid zit bij deze generatie meer dan ooit ingebakken. Dat kan ook omdat je zo veel online kunt regelen. Het is echt een uiting van individualisering.”

Op een losse manier komen veel zzp’ers weer wel graag samen, via internet, maar ook fysiek. Dijkhuizen: „Er komen steeds meer kantoren waar mensen tijdelijk een bureau of vergaderruimte kunnen huren. Zelfstandigen zitten in het café met hun laptop. Mensen netwerken en wisselen opdrachten uit.”

Bron: Trouw